Aşırı ve Kontrolsüz
İnternet Kullanımı
Aşırı ve kontrolsüz internet kullanımı kişinin internet kullanımına yönelik yoğun bir arzu duyması, internet kullanımını kontrol etmekte güçlük yaşaması ve internet kullanımından ötürü psikolojik, fizyolojik veya sosyal nitelikte problemler deneyimlemesine rağmen internet kullanımını gündelik işlevselliğini sekteye uğratacak biçimde sürdürmeye devam etmesi ile karakterize olan bir psikolojik dinamiktir.
İnternet kullanımını bilinçli bir düzeyde gerçekleştirmekte güçlük yaşayan kişiler, yemek yeme, uyuma gibi temel fizyolojik gereksinimlerini karşılamakta, işe veya okula gitme gibi gündelik rutinlerini gerçekleştirmekte zorluk yaşamakta, internet kullanımlarına ara vermeleri durumunda kendilerini kaygılı, depresif veya umutsuz hissedebilmektedirler.
İnternetin aşırı ve kontrolsüz kullanımı; kas ve iskelet sistemi sorunları, görme sorunları, uyku bozuklukları gibi fizyolojik etkilerinin yanı sıra, anksiyete ve depresyon, dikkat eksikliği ve hiperaktivite, sosyal izolasyon gibi duygusal sorunları da beraberinde getirebilmektedir. Ayrıca; akademik veya mesleki performansta düşüş, aile ve ilişki çatışmaları, maddi kayıplar gibi durumlar, aşırı ve kontrolsüz internet kullanımının diğer belirgin sonuçları arasında bulunmaktadır.
Aşırı ve kontrolsüz internet kullanımının gelişmesinde; kişisel problemlerden uzaklaşma ihtiyacı, duygu durum bozuklukları, internet kullanımının bir amaç ve ihtiyaca dönüşmesi gibi bireysel faktörler; sosyal olarak kabul görme ihtiyacı, yetersiz aile içi destek, akran etkisi gibi birtakım sosyal faktörler ve kolay erişim, kullanım kolaylığı, tekrarlı internet kullanımı durumunu ortaya çıkaracak nitelikte geliştirilen tasarımlar gibi birtakım teknolojik faktörler etkili olabilmektedir.
Dijital Oyun
Dijital oyunlar, psikolojik rahatlama olanağı sunarak kişilerin stres deneyimlerinin azalmasına yardımcı olmakta, dikkat, problem çözme, stratejik düşünme gibi unsurları içeren bilişsel gelişimi olumlu yönde etkilemekte ve öğrenmeyi kolaylaştırıcı niteliği ile birlikte eğitim faaliyetlerine yönelik oldukça etkili bir destek sağlamaktadır. Bununla birlikte merak ve rekabeti tetiklemesi, gündelik yaşamın beraberinde getirdiği problemlerden uzaklaşma vaadi sunması, etkileşimi kolaylaştırarak bir sosyalleşme mecrası olarak işlev göstermesi gibi unsurları ile bağlantılı olarak dijital oyunlar beraberinde tekrarlı ve kontrol edilemeyen kullanım davranışlarının ortaya çıkma riskini de taşıyabilmektedir.
Sosyal Medya
Sosyal medya, bilgiye hızlı erişim, küresel düzeyde bağlantılar kurma ve kendini ifade etme fırsatları sunarak bireylerin sosyal ve bilişsel gelişimine katkıda bulunmaktadır. Ayrıca, topluluk desteği ve eğitim imkanlarıyla kişisel gelişimi desteklemektedir. Bununla birlikte; onaylanma ihtiyacı, sürekli güncellenen içeriklerin dikkat çekiciliği, sosyal karşılaştırma ve gündelik yaşamın stresinden kaçma isteği gibi faktörlerle bağlantılı olarak sosyal medya kullanımı, aşırı ve kontrolsüz bir biçime dönüşebilmektedir.
Çevrimiçi Alışveriş
Çevrimiçi alışveriş davranışları, sürekli indirimler ve promosyonlar, anında satın alma kolaylığı, alışverişin stres azaltıcı etkisi ve hızlı erişim olanağı gibi faktörlerle bağlantılı olarak işlevsel bir alışveriş deneyimi sunabilmektedir. Bununla birlikte; çevrimiçi alışveriş, gerçek yaşamda yapılan alışverişten farklı olarak zaman, para, fiziksel efor ve sosyalleşme gibi dışsal faktörleri ortadan kaldırmaktadır Bu çerçevede; amaçlı kullanım durumundan uzaklaşarak bir tür zevk alma, eğlenme, zaman geçirme veya stres, yalnızlık gibi olumsuz duygu durum deneyimlerinden uzaklaşma uğraşına dönüştüğünde çevrimiçi alışveriş, beraberinde tekrarlı ve kontrol edilemeyen alışveriş davranışlarının ortaya çıkması riskini getirebilmektedir.
Çevrimiçi Pornografi
Cinsel hazzın çeşitli pornografik içerikler aracılığı ile giderilmesi kişinin pornografik içerikleri tüketme biçimi ile bağlantılı olarak cinsel keşif veya stres azaltımı gibi olanaklar sunabilmektedir. Ancak; sürekli erişim, yüksek uyaran seviyesi, anlık tatmin sağlama gibi faktörler, çevrimiçi pornografik içerikleri aşırı ve kontrolsüz bir biçimde kullanma durumunu ortaya çıkarabilmektedir. Bu etkenler, kullanıcıların bilinçli ve dengeli kullanım yerine, tekrarlı ve kontrol edilemez bir alışkanlık geliştirmelerine yol açabilmektedir.